Không chỉ giúp xe di chuyển êm ái và ổn định, bộ phận giảm chấn ô tô còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát, độ bám đường và tính an toàn khi xe vận hành. Chính vì thế, việc hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động và thời điểm cần thay thế bộ phận này sẽ khá quan trọng, giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo dưỡng, gia tăng tuổi thọ của xe cũng như nâng cao trải nghiệm khi lái xe. Hãy cùng MekongCar khám phá những thông tin thú vị về bộ phận giảm chấn của xe ô tô qua bài viết dưới đây nhé!
Giải đáp – Giảm chấn ô tô là gì?
Giảm chấn ô tô (hay còn được gọi là bộ phận giảm xóc hoặc phuộc nhún) là một phần quan trọng của hệ thống treo, có nhiệm vụ hấp thụ và triệt tiêu dao động khi xe di chuyển trên các bề mặt không bằng phẳng.
Khi xe gặp ổ gà, gờ giảm tốc hoặc bề mặt gồ ghề, hệ thống lò xo sẽ nén và giãn để giảm tác động lên khung xe. Tuy nhiên, nếu chỉ có lò xo, xe sẽ vẫn tiếp tục dao động, dẫn đến mất ổn định. Lúc này, giảm chấn sẽ kiểm soát các dao động nói trên, giúp hấp thụ và phân tán năng lượng từ chấn động, để bánh xe bám đường tốt hơn. Điều này không chỉ duy trì khả năng điều khiển xe hiệu quả mà còn đảm bảo an toàn cho người lái.
Nếu không có giảm chấn, xe có thể nảy lên liên tục trong quá trình di chuyển, gây khó chịu và giảm khả năng bám đường của bánh xe. Từ đó, làm cho việc kiểm soát xe trở nên khó khăn và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.
Một bộ giảm chấn hoạt động tốt không chỉ tạo cảm giác êm ái cho hành khách trên xe mà còn đảm bảo an toàn trong những tình huống như phanh gấp, vào cua hay lái ở tốc độ cao. Chúng giúp xe ổn định hơn, giảm mài mòn lốp và hạn chế hư hỏng cho các chi tiết khác trong hệ thống treo.
Khám phá cấu tạo và nguyên lý hoạt động của giảm chấn ô tô
Nắm bắt các thông tin về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của giảm chấn ô tô không chỉ giúp bạn hiểu rõ hơn về chiếc “xế cưng” của mình mình mà còn giúp bạn biết khi nào cần bảo trì chúng. Điều này vừa giúp kéo dài tuổi thọ của xe, vừa nâng cao trải nghiệm lái, mang đến cảm giác an toàn và thoải mái hơn cho bạn trên mọi hành trình di chuyển.
Về cấu tạo
Cấu tạo của giảm chấn ô tô sẽ bao gồm một số bộ phận chính như:
- Ống ngoài: Là lớp vỏ kim loại chịu lực bao bọc toàn bộ các chi tiết bên trong. Chúng sẽ vừa bảo vệ giảm chấn khỏi bụi bẩn, nước và va đập, vừa tạo khung cố định cho các bộ phận hoạt động.
- Ống trong: Nằm gọn bên trong ống ngoài, đây là “đường đua” mà piston di chuyển. Toàn bộ quá trình giảm chấn diễn ra bên trong ống này.
- Piston: Được xem như “trái tim” của bộ phận giảm chấn ô tô. Trên piston sẽ có các lỗ nhỏ hoặc van điều tiết cho phép dầu hoặc khí nén chảy qua với tốc độ nhất định. Khi piston di chuyển, lực cản tạo ra sẽ làm giảm biên độ dao động của xe.
- Thanh piston: Là “cầu nối” giữa piston và khung xe. Khi bánh xe dao động, chuyển động này được truyền qua thanh piston, đưa vào bên trong giảm chấn để xử lý.
Bên trong ống trong và piston còn có dầu thủy lực. Đây vốn là môi trường chính giúp chuyển hóa năng lượng. Khi piston di chuyển, dầu sẽ bị ép qua các lỗ hoặc van điều tiết, tạo ra lực cản và biến chuyển động dao động thành nhiệt năng.
Bộ phận giảm chấn này còn có các van điều tiết được bố trí thông minh để kiểm soát tốc độ dòng chảy của dầu. Nếu dòng chảy quá nhanh, lực cản sẽ tăng để hạn chế dao động; nếu chậm, dầu sẽ dễ dàng đi qua, tạo sự êm ái hơn. Phốt dầu sẽ được lắp ở các vị trí quan trọng nhằm ngăn dầu rò rỉ ra ngoài, giữ cho hệ thống hoạt động ổn định trong thời gian dài.
Nhìn chung, có thể hình dung đơn giản, mỗi khi xe chạy qua ổ gà, lò xo sẽ nảy lên để hấp thụ lực và giảm chấn ngay lập tức thực hiện nhiệm vụ của mình để “ghìm” dao động lại. Lò xo thì giống như một chiếc đệm đàn hồi, còn giảm chấn thì như “bàn tay” giữ chặt, không cho chiếc đệm bật quá nhiều lần.
Về nguyên lý hoạt động
Giảm chấn ô tô hoạt động dựa trên nguyên tắc chuyển hóa năng lượng động học thành nhiệt năng thông qua lực cản của chất lỏng (thường là dầu thủy lực). Theo đó, khi xe chạy qua ổ gà, gờ giảm tốc hoặc bất kỳ những chướng ngại vật nào, lò xo trong hệ thống treo sẽ bị nén lại để hấp thụ cú sốc ban đầu.
Tuy nhiên, sau khi bị nén, lò xo sẽ có xu hướng bung ra, tạo ra dao động lên xuống liên tiếp. Đây là lúc piston trong giảm chấn bắt đầu làm việc.
Piston được gắn liền với thanh piston và di chuyển bên trong ống trong của giảm chấn. Bên trong ống chứa đầy dầu thủy lực. Khi piston dịch chuyển, dầu sẽ bị ép qua những lỗ nhỏ hoặc van điều tiết trên piston. Các lỗ này có kích thước cố định hoặc được thiết kế để thay đổi kích thước tùy điều kiện, nhằm kiểm soát tốc độ dòng chảy.
Chính sự cản trở dòng chảy này tạo ra lực cản thủy lực, làm giảm tốc độ di chuyển của piston và lò xo. Qua đó, mang đến những tác dụng như:
- Làm chậm, giảm biên độ của các dao động.
- Dập tắt nhanh chóng tình trạng rung lắc.
- Tránh tình trạng nhún liên tục của xe sau khi gặp chướng ngại.
Năng lượng động học của dao động được biến thành nhiệt năng thông qua ma sát của dầu khi đi qua các lỗ và van. Phần nhiệt này sau đó tỏa ra môi trường và hoàn tất chu trình giảm chấn. Điều này dẫn đến kết quả là bánh xe luôn bám sát mặt đường, xe ổn định hơn khi vào cua, phanh gấp hoặc chạy ở tốc độ cao. Người lái và hành khách theo đó cũng sẽ cảm nhận rõ sự êm ái, an toàn và kiểm soát tốt hơn trong mọi tình huống di chuyển.
Các loại giảm chấn ô tô trên thị trường hiện nay
Trên thị trường hiện nay, giảm chấn ô tô có nhiều loại với đặc điểm và công nghệ khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ xe. Mỗi loại sẽ có ưu – nhược điểm riêng, phù hợp cho từng điều kiện vận hành. Trong đó, có thể kể đến như:
- Giảm chấn thủy lực: Phổ biến, giá rẻ, dễ bảo dưỡng nhưng dễ tạo bọt dầu khi làm việc liên tục.
Giảm chấn khí nén: Kết hợp dầu và khí Nitơ, bền hơn, phản ứng nhạy và hạn chế sủi bọt. - Giảm chấn một ống: Tản nhiệt tốt, phản ứng nhanh, nhưng giá cao và dễ hỏng nếu ống bị cong.
Giảm chấn hai ống: Cấu tạo đơn giản, rẻ hơn nhưng tản nhiệt kém, dễ sủi bọt. - Giảm chấn điều chỉnh: Người lái có thể chỉnh độ cứng hoặc mềm tùy điều kiện đường.
- Giảm chấn tự thích ứng: Tự điều chỉnh độ cứng để cân bằng giữa êm ái và hiệu suất lái.
Khi nào nên thay giảm chấn ô tô?
Thông thường, giảm chấn có tuổi thọ trung bình từ 80.000 đến 140.000 km. Tuy nhiên, con số này chỉ mang tính tham khảo vì tuổi thọ thực tế phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện vận hành của phương tiện. Nếu xe thường xuyên di chuyển ở những cung đường gồ ghề, ổ gà liên tục hoặc chở tải nặng, giảm chấn theo đó cũng sẽ xuống cấp nhanh hơn.
Một số dấu hiệu nhận biết giảm chấn đã đến lúc cần thay thế mà bạn cần quan tâm bao gồm:
- Xe bị nhún liên tục sau khi vượt qua ổ gà hoặc gờ giảm tốc, cảm giác như xe đang “nảy lò xo”, không ổn định khi vận hành.
- Lốp mòn không đều, đặc biệt là dạng mòn răng cưa. Điều này xảy ra khi bánh xe tiếp xúc mặt đường không đều do hệ thống treo không giữ ổn định.
- Cảm giác lái có phần bồng bềnh khi vào cua hoặc đầu xe chúi sâu khi phanh gấp, gây mất tự tin khi điều khiển.
- Thân xe nghiêng lệch bất thường về một bên hoặc cả hai bên thấp hơn so với bình thường.
- Khoảng cách phanh tăng, khiến quãng đường phanh kéo dài và giảm khả năng bám đường.
Cần lưu ý rằng, khi thay giảm chấn ô tô, bạn cần thay theo cặp (cả hai bên của cùng một trục – trước hoặc sau). Bởi, điều này nhằm đảm bảo cân bằng, giúp xe giữ được độ ổn định và hiệu suất vận hành tối ưu. Nếu chỉ thay một bên, xe có thể sẽ bị mất cân đối, khiến hệ thống treo và các bộ phận liên quan mau xuống cấp hơn.
Tổng kết
Giảm chấn ô tô là bộ phận tác động nhiều đến sự thoải mái, tính an toàn và khả năng kiểm soát của xe khi vận hành. Do vậy, bạn đừng quên bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo bộ phận này hoạt động trơn tru, mượt mà nhất.
Bạn đang có nhu cầu nâng cấp, giúp chiếc “xế cưng” cưng của mình vận hành ổn định, êm ái hơn trong mọi hành trình hoặc đang cần cá nhân hóa, giúp chiếc xe thể hiện được cá tính của riêng bạn? MekongCar tự hào là đơn vị độ xe hàng đầu Việt Nam, chuyên cung cấp và lắp đặt các giải pháp nâng cấp giảm chấn, hệ thống treo và độ xe chuyên nghiệp. Với đội ngũ kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, các linh – phụ kiện chính hãng, đơn vị đảm bảo mang đến sự hài lòng tối đa nơi khách hàng. Hãy liên hệ cùng MekongCar ngay hôm nay để được tư vấn, hỗ trợ nhanh chóng nhất.
